در میان شهرهای ایران، برخی با معماری مدرن، نظم شهری و سبک زندگی متفاوت، حس و حال شهرهای اروپایی را زنده می‌کنند. اما اگر بخواهیم از میان آن‌ها تنها یک گزینه را انتخاب کنیم، کدام شهر لقب اروپایی ترین شهر ایران را از آن خود می‌کند؟ این سوالی است که ذهن بسیاری از گردشگران و حتی شهروندان را به خود مشغول کرده است. بی‌شک باید سراغ اصفهان، تبریز یا کیش برویم؛ شهرهایی که هر کدام به شکلی نماینده یک بخش از فرهنگ و توسعه اروپایی در ایران هستند. این مقاله، یک رقابت جذاب بین این سه مدعی است. این مقاله در دو بخش مجزا، به کالبدشکافی این موضوع می‌پردازد. در بخش اول، ما به تعریف «معیارهای اروپایی بودن» و تحلیل رقیب تاریخی یعنی اصفهان می‌پردازیم. در بخش دوم، رقبای مدرن یعنی تبریز و کیش را تحلیل کرده و به یک نتیجه‌گیری نهایی می‌رسیم.

تعریف معیارها و تحلیل رقیب تاریخی

  برای قضاوت عادلانه، ابتدا باید معیارهای خود را مشخص کنیم.  

معیارهای «اروپایی بودن» یک شهر چیست؟

 

• معماری و شهرسازی: این شامل خیابان‌های عریض و درخت‌کاری شده، وجود میدان‌های عمومی بزرگ به عنوان مرکز زندگی اجتماعی، پیاده‌راه‌های جذاب و حفظ هماهنگی بین بافت تاریخی و توسعه مدرن است.
• نظم و انضباط شهری: این معیار به تمیزی معابر عمومی، رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی توسط شهروندان و کارایی سیستم حمل و نقل عمومی می‌پردازد.
• فضای سبز و فضاهای عمومی: وجود پارک‌های بزرگ و در دسترس، و همچنین فرهنگ کافه‌نشینی و حضور مردم در فضاهای عمومی، یکی از ویژگی‌های بارز شهرهای اروپایی است.
• سبک زندگی مدرن: این معیار به حضور برندهای بین‌المللی، مراکز خرید مدرن، گالری‌های هنری و یک اتمسفر جهانی (Cosmopolitan) اشاره دارد.

 

اصفهان: فلورانس شرق؟

اصفهان، به خصوص در دوران صفویه، با الهام از بهترین‌های جهان ساخته شد و به همین دلیل، روحی کاملاً بین‌المللی دارد.

• معماری و شهرسازی: میدان نقش جهان، بدون شک یکی از باشکوه‌ترین میدان‌های عمومی در کل جهان است. این میدان با معماری بی‌نظیر و فضای وسیع خود، به راحتی با میدان‌های بزرگ اروپایی مانند «پیازا ناوونا» در رم رقابت می‌کند. خیابان چهارباغ نیز که در زمان خود یکی از زیباترین خیابان‌های جهان بود، با الهام از باغ‌سازی ایرانی و خیابان‌کشی‌های اروپایی، یک شاهکار شهرسازی است. پل‌های تاریخی خواجو و سی‌وسه‌پل بر روی زاینده‌رود، ناخودآگاه انسان را به یاد پل‌های روی رودخانه آرنو در فلورانس یا سن در پاریس می‌اندازد. این ترکیب بی‌نظیر از معماری ایرانی-اسلامی با ساختارهای شهری مدرن، اصفهان را به یک مدعی جدی برای عنوان اروپایی ترین شهر ایران تبدیل می‌کند.
• فضای سبز و فرهنگ کافه‌نشینی: اصفهان شهری سرسبز با پارک‌های بزرگ و زیباست. فرهنگ کافه‌نشینی در این شهر، به خصوص در اطراف میدان نقش جهان و محله جلفا، بسیار قوی و پررونق است. کافه‌های دنج و گالری‌های هنری متعدد، حسی از زندگی بوهمین اروپایی را تداعی می‌کنند.
• حکم نهایی برای اصفهان: اصفهان، نماینده «اروپای کلاسیک و هنری» در ایران است. این شهر، روح فلورانس، رم یا پراگ را در خود دارد. اگر معیار ما برای اروپایی ترین شهر ایران، تاریخ، هنر و زیبایی‌های عاشقانه باشد، اصفهان بدون شک برنده خواهد بود.

رقبای مدرن و نتیجه‌گیری نهایی

  حالا به سراغ دو رقیب دیگر می‌رویم که تفسیری مدرن‌تر از «اروپایی بودن» را به نمایش می‌گذارند.  

تبریز: برلین ایران؟

تبریز، شهر اولین‌ها، همواره دروازه ایران به سوی غرب بوده و این تأثیر، در تمام جنبه‌های شهری آن دیده می‌شود.

• نظم و انضباط شهری: این بزرگترین برگ برنده تبریز است. این شهر به طور مداوم به عنوان یکی از تمیزترین شهرهای ایران انتخاب می‌شود. شهروندان تبریزی به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و انضباط اجتماعی شهرت دارند. عدم وجود تکدی‌گری در سطح شهر، یکی از ویژگی‌هایی است که بسیاری از گردشگران خارجی را شگفت‌زده می‌کند. این نظم آهنین، حسی کاملاً شبیه به شهرهای آلمان یا سوئیس را به انسان منتقل می‌کند.
• معماری و شهرسازی مدرن: تبریز دارای خیابان‌ها و اتوبان‌های عریض و مدرنی است. شهرداری این شهر سرمایه‌گذاری زیادی بر روی ساخت مراکز خرید بزرگ، هتل‌های بین‌المللی و مراکز همایش مدرن کرده است. این توسعه شهری حساب‌شده، تبریز را به یک کلان‌شهر واقعی و مدرن تبدیل کرده است.
• حکم نهایی برای تبریز: تبریز، نماینده «اروپای مدرن، صنعتی و منظم» در ایران است. این شهر، روح برلین، هامبورگ یا زوریخ را در خود دارد. اگر معیار ما برای اروپایی ترین شهر ایران، نظم، پاکیزگی و زیرساخت‌های مدرن شهری باشد، تبریز یک مدعی بسیار قدرتمند است.

 

کیش: موناکوی خلیج فارس؟

کیش، یک داستان کاملاً متفاوت است. این جزیره، یک منطقه آزاد تجاری است که از ابتدا با هدف تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری بین‌المللی طراحی شده است.

• نظم و مدرنیته برنامه‌ریزی شده: کیش، یک جزیره کاملاً مدرن و قانون‌مند است. خیابان‌ها بسیار تمیز و خلوت هستند. قوانین راهنمایی و رانندگی (مانند ممنوعیت بوق زدن) به شدت رعایت می‌شود. تمام خودروهای موجود در جزیره، مدل‌های روز دنیا هستند. مراکز خرید لوکس، هتل‌های مجلل و تفریحات مدرن، همگی برای ایجاد یک تجربه گردشگری در سطح جهانی طراحی شده‌اند.
• حک نهایی برای کیش: کیش، نماینده «اروپای تفریحی و ساحلی» است. این جزیره، حسی شبیه به شهرهای ساحلی جنوب فرانسه یا اسپانیا را تداعی می‌کند. اگر معیار ما برای اروپایی ترین شهر ایران، مدرنیته، آرامش و سبک زندگی لوکس باشد، کیش یک انتخاب بی‌نظیر است.

 

رقبای پنهان – آیا رشت و شیراز می‌توانند مدعی باشند؟

  در بخش‌های قبلی، ما سه مدعی اصلی عنوان اروپایی ترین شهر ایران، یعنی اصفهان، تبریز و کیش را بررسی کردیم. اما گنجینه شهرهای ایران بسیار غنی‌تر از این سه نام است. در این میان، دو شهر دیگر نیز با ویژگی‌های منحصر به فرد خود، همواره در این بحث مطرح بوده‌اند: رشت، با فرهنگ شهری پرجنب‌وجوش و معماری منحصر به فردش، و شیراز، با باغ‌های سرسبز و اتمسفر فرهنگی و آرامش‌بخش خود. این بخش از مقاله، به این دو رقیب پنهان می‌پردازد. ما با همان معیارهای بخش اول، این دو شهر را کالبدشکافی می‌کنیم تا ببینیم آیا آنها نیز می‌توانند ادعایی برای کسب این عنوان جذاب داشته باشند یا خیر.  

رشت: شهر باران‌های نقره‌ای و زندگی در میدان

  رشت، مرکز استان گیلان، شهری است که شاید در نگاه اول در این رقابت جایی نداشته باشد، اما با نگاهی عمیق‌تر، می‌توان روحی کاملاً اروپایی را در کالبد آن کشف کرد.

• معماری و شهرسازی منحصر به فرد: میدان شهرداری قلب تپنده و هویت اروپایی رشت، در مجموعه میدان شهرداری آن نهفته است. این میدان که در اوایل دوران پهلوی و با الهام مستقیم از معماری نئوکلاسیک اروپا (به خصوص معماری سن پترزبورگ روسیه) ساخته شد، مجموعه‌ای بی‌نظیر از ساختمان‌های تاریخی را در خود جای داده است. ساختمان شهرداری با برج ساعت نمادینش، عمارت پست و تلگراف و هتل ایران، همگی توسط معماران ارمنی و آلمانی طراحی شده‌اند و فضایی را خلق کرده‌اند که به ندرت در شهرهای دیگر ایران می‌توان یافت. مهم‌تر از خود ساختمان‌ها، «فلسفه» این میدان است. شهرداری رشت با تبدیل کردن بخش بزرگی از این میدان و خیابان‌های اطراف آن به «پیاده‌راه»، یک فضای عمومی شهری پویا و سرزنده را ایجاد کرده است.
• حکم نهایی برای رشت: رشت، نماینده یک «اروپای شهری، پرجنب‌وجوش و اجتماعی» در ایران است. این شهر، روح یک شهر کوچک و فرهنگی در اروپای مرکزی یا شمالی را در خود دارد. اگر معیار ما برای اروپایی ترین شهر ایران، داشتن یک مرکز شهری پویا و پیاده‌محور و فرهنگی غنی از حضور در فضاهای عمومی باشد، رشت یک مدعی بسیار جدی و شایسته است.

 

شیراز: شهر شعر، باغ و آرامش

  شیراز، پایتخت فرهنگی ایران، تفسیری کاملاً متفاوت و شاعرانه از یک شهر اروپایی را به نمایش می‌گذارد.

• فلسفه باغ‌شهر مهم‌ترین ویژگی اروپایی شیراز، فلسفه «باغ‌شهر» در آن است. این شهر پر از باغ‌های تاریخی و سرسبزی است که به زیبایی در بافت شهری ادغام شده‌اند. باغ ارم (که در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز قرار دارد)، باغ عفیف‌آباد، باغ دلگشا و نارنجستان قوام، فقط فضاهای سبز ساده نیستند؛ بلکه شاهکارهای طراحی منظر هستند که در آنها، معماری و طبیعت به یک هماهنگی بی‌نظیر رسیده‌اند.
• خیابان‌های مدرن و فرهنگ شهروندی شیراز دارای بلوارهای عریض، تمیز و درخت‌کاری شده‌ای مانند بلوار چمران است که رانندگی و قدم زدن در آنها بسیار لذت‌بخش است. علاوه بر زیرساخت‌های شهری، فرهنگ شهروندی مردم شیراز نیز در ایجاد این حس آرامش نقش مهمی دارد. مردم شیراز به آرامش، مهمان‌نوازی و یک سبک زندگی کندتر و با استرس کمتر شهرت دارند. این اتمسفر آرام، در تضاد با هیاهوی بسیاری از کلان‌شهرهای دیگر قرار دارد.
• حکم نهایی برای شیراز: شیراز، نماینده یک «اروپای فرهنگی، هنری و سبز» است. این شهر، روح شهرهای آرام و آفتابی جنوب اروپا، مانند شهرهای منطقه آندلس اسپانیا یا جنوب فرانسه را در خود دارد. اگر معیار ما برای اروپایی ترین شهر ایران، آرامش، فرهنگ غنی و هماهنگی با طبیعت باشد، شیراز یک انتخاب بی‌رقیب است.

.

تجربه رانندگی؛ کدام شهر اروپایی‌ترین حس را پشت فرمان منتقل می‌کند؟

  در بخش‌های قبلی، ما به بررسی معیار‌های معماری، شهرسازی و سبک زندگی پرداختیم. اما یک عامل کلیدی دیگر وجود دارد که شاید بیش از هر چیز دیگری، شخصیت واقعی یک شهر را آشکار کند: «فرهنگ رانندگی». خیابان‌ها و بزرگراه‌ها، آینه تمام‌نمای نظم اجتماعی، صبر و قانون‌مداری شهروندان هستند. تجربه شما به عنوان یک راننده در یک شهر، می‌تواند به تنهایی مشخص کند که آیا آن شهر حس و حالی اروپایی دارد یا خیر. این بخش از مقاله، یک مقایسه عملی از تجربه رانندگی در سه مدعی اصلی این عنوان است تا ببینیم کدام یک از آنها در آزمون نهایی، یعنی آزمون جاده، سربلند بیرون می‌آید و می‌تواند ادعای واقعی برای عنوان اروپایی ترین شهر ایران داشته باشد.  

تبریز: رانندگی با منطق و نظم آلمانی

  اگر معیار ما برای یک رانندگی اروپایی، نظم، پیش‌بینی‌پذیری و احترام به قانون باشد، تبریز بدون شک در صدر قرار می‌گیرد.

• فرهنگ رانندگی: رانندگان در تبریز به طور محسوسی قانون‌مدارتر و آرام‌تر از بسیاری از کلان‌شهرهای دیگر ایران هستند. شما کمتر شاهد تغییر لاین‌های ناگهانی، سبقت‌های خطرناک یا استفاده بی‌دلیل از بوق خواهید بود. یکی از بارزترین نشانه‌ها، احترام به خط عابر پیاده است. رانندگان در این شهر، به محض نزدیک شدن یک عابر، توقف کامل می‌کنند. این سطح از انضباط، حسی کاملاً شبیه به رانندگی در یک شهر آلمانی یا سوئیسی را به شما منتقل می‌کند.
• زیرساخت شهری: خیابان‌های عریض، تقاطع‌های مهندسی‌شده و سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد، به کاهش استرس رانندگی کمک کرده و جریان ترافیک را روان‌تر می‌سازد. تجربه رانندگی در تبریز، تجربه‌ای منطقی و کم‌تنش است که این شهر را به یک مدعی بسیار قدرتمند برای عنوان اروپایی ترین شهر ایران تبدیل می‌کند.

 

اصفهان: ترکیبی از تاریخ و ترافیک مدرن

  رانندگی در اصفهان، یک تجربه دوگانه است.

• رانندگی در بافت تاریخی: تردد در خیابان‌های باریک و پرترافیک اطراف میدان نقش جهان و دیگر بناهای تاریخی، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. این تجربه، بسیار شبیه به رانندگی در مراکز تاریخی شهرهای اروپایی مانند رم یا فلورانس است که در آن، شما باید با صبر و مهارت، راه خود را از میان جمعیت و کوچه‌های تنگ باز کنید.
• رانندگی در بخش‌های مدرن: در مقابل، رانندگی در بلوارهای عریض و درخت‌کاری شده‌ای مانند خیابان چهارباغ یا مناطق جدیدتر شهر، بسیار لذت‌بخش و روان است. این خیابان‌ها حسی شبیه به بلوارهای پاریس را تداعی می‌کنند. در مجموع، رانندگی در اصفهان ترکیبی از چالش‌های تاریخی و راحتی مدرن است.

 

کیش: آرامش مطلق و قوانین سخت‌گیرانه

  رانندگی در کیش، تجربه‌ای منحصر به فرد و تقریباً سورئال است.

• فرهنگ رانندگی: در این جزیره، قوانین راهنمایی و رانندگی به شکلی بسیار سخت‌گیرانه اجرا می‌شوند. استفاده از بوق تقریباً ممنوع است، سرعت مجاز به شدت پایین است و رعایت حق تقدم عابر پیاده یک اصل خدشه‌ناپذیر است. تمام خودروها مدرن و تمیز هستند و شما تقریباً هیچ خودروی فرسوده‌ای را در خیابان‌ها نمی‌بینید.
• نتیجه: این نظم آهنین، یک محیط رانندگی فوق‌العاده آرام، امن و بدون استرس را ایجاد کرده است. تجربه رانندگی در کیش، حسی شبیه به رانندگی در یک شهر کوچک و ثروتمند در سوئیس یا موناکو را دارد. این یک تجربه کاملاً اروپایی است، اما شاید کمی بیش از حد آرام و کنترل‌شده باشد.

در نهایت، از منظر تجربه خالص رانندگی، تبریز واقعی‌ترین حس یک کلان‌شهر منظم اروپایی را منتقل می‌کند، در حالی که کیش، آرامش یک تفرجگاه لوکس اروپایی را به نمایش می‌گذارد. بهترین راه برای قضاوت، این است که خودتان پشت فرمان بنشینید و تصمیم بگیرید که کدام یک، اروپایی ترین شهر ایران برای شماست.  

نتیجه‌گیری نهایی: کدام شهر برنده است؟

  همانطور که دیدیم، هر سه شهر، جنبه‌ای متفاوت از فرهنگ اروپایی را نمایندگی می‌کنند:

• اصفهان: اروپای کلاسیک، هنری و تاریخی.
• تبریز: اروپای مدرن، منظم و صنعتی.
• کیش: اروپای تفریحی، لوکس و آرام.

انتخاب نهایی، به تعریف شما از «اروپایی بودن» بستگی دارد. اما اگر بخواهیم بر اساس نظر عمومی گردشگران داخلی و خارجی و همچنین شاخص‌هایی مانند «نظم شهری» و «کیفیت زندگی مدرن» قضاوت کنیم، بسیاری از تحلیلگران شهری، تبریز را به عنوان اروپایی ترین شهر ایران انتخاب می‌کنند.  

شهاب رنت: همراه شما در کشف چهره‌های اروپایی ایران

بهترین راه برای قضاوت، تجربه کردن است. شما می‌توانید با اجاره یک خودروی مناسب از شهاب رنت، یک سفر جاده‌ای را برنامه‌ریزی کرده و خودتان این سه شهر شگفت‌انگیز را با هم مقایسه کنید.

• برای سفر به اصفهان: یک سدان راحت و کلاسیک مانند تویوتا کمری، با روح تاریخی این شهر هماهنگ است.
• برای سفر به تبریز: یک خودروی مدرن و کارآمد مانند هیوندای النترا، انتخاب هوشمندانه‌ای برای این شهر منظم است.
• برای سفر به کیش: یک خودروی لوکس یا کروک، لذت رانندگی در خیابان‌های خلوت و زیبای این جزیره را دوچندان می‌کند.

ناوگان متنوع شهاب رنت، به شما این امکان را می‌دهد که برای هر سفری، خودروی مناسب آن را انتخاب کرده و یک سفر انرژی‌بخش و خاطره‌انگیز را تجربه کنید.