مقدمه: سلام بر پاریس ایران
اگر نقشه ایران را باز کنید و انگشتتان را روی شمال غربیترین نقطه بگذارید، به شهری میرسید که تاریخ، طبیعت و فرهنگ در آن آغوش هم را فشردهاند. ارومیه، مرکز استان آذربایجان غربی، شهری است که خیابانهای دلباز و فرهنگ بالای مردمانش، لقب “پاریس ایران” را به آن داده است. اما زیباییهای این شهر تنها به خیابانهایش ختم نمیشود. جاهای دیدنی ارومیه آنقدر متنوع هستند که برای دیدن همه آنها باید برنامهریزی دقیقی داشته باشید.
از سواحل نمکی دریاچه گرفته تا کلیساهای چند هزار ساله و پیستهای اسکی، این شهر برای هر سلیقهای یک پیشنهاد ویژه دارد. اما یک نکته مهم وجود دارد: بسیاری از مکانهای دیدنی ارومیه در فاصلههای دور از هم و در حومه شهر قرار دارند. استفاده از تاکسی برای دیدن آبشارهای بکر یا رانندگی در جادههای کوهستانی مرزی، هم هزینهبر است و هم دشوار. اینجاست که داشتن یک خودروی شخصی یا اجارهای، کلید طلایی سفر شماست. در این مقاله، ما لیست کاملی از دیدنیهای شهر ارومیه را بررسی میکنیم تا شما هیچچیز را از دست ندهید.
۱. دریاچه ارومیه: نگین فیروزهای آذربایجان
نمیتوان از جاهای دیدنی ارومیه صحبت کرد و نام دریاچه ارومیه را در صدر لیست نیاورد. این دریاچه که روزگاری بزرگترین دریاچه شور خاورمیانه بود، با وجود نوسانات آبی، همچنان با جزایر متعدد و کریستالهای نمک سفیدش، منظرهای خیرهکننده دارد. رانندگی در جاده شهید کلانتری که از میان دریاچه میگذرد، حسی سورئال و عجیب به شما میدهد. در دو طرف جاده، آبهای آبی و ساحل سفید نمکی را میبینید.
-
کاظم داشی: یکی از عجیبترین بخشهای دریاچه، صخرهای به نام “کاظم داشی” است که شبیه یک جزیره سنگی سر از آب بیرون آورده است. این مکان در گذشته پناهگاه نظامی بوده و حالا به یکی از جاذبههای گردشگری ارومیه برای عکاسان تبدیل شده است.
-
نکته سفر: برای رسیدن به سواحل دنج دریاچه و چیچست، شما نیاز به خودرو دارید تا از مرکز شهر فاصله بگیرید و بهترین نقاط را پیدا کنید.
۲. تفرجگاه بند (Band): ضیافت رودخانه و کباب
اگر میخواهید نبض زندگی در ارومیه را حس کنید، باید به “تفرجگاه بند” بروید. این منطقه که در امتداد رودخانه شهرچای قرار دارد، پاتوق اصلی مردم محلی و یکی از محبوبترین بهترین جاهای ارومیه برای شکمگردی است. تصور کنید جادهای پیچدرپیچ و کوهستانی را رانندگی میکنید که در دو طرف آن رستورانهای سنتی، تختهای کنار آب و درختان سر به فلک کشیده قرار دارند. صدای رودخانه، بوی کباب و هوای خنک کوهستان، فضایی جادویی میسازد. بند در فاصله حدود ۵ کیلومتری شهر قرار دارد. داشتن خودرو به شما این آزادی را میدهد که تا انتهای مسیر برانید، جایی دنج پیدا کنید و از منظره سد شهرچای لذت ببرید.
۳. دریاچه مارمیشو: بهشتی در نقطه صفر مرزی
بسیاری از مسافران تنها داخل شهر را میبینند و یکی از بکرترین جاهای دیدنی ارومیه را از دست میدهند: دریاچه مارمیشو. این دریاچه طبیعی در فاصله ۴۵ کیلومتری غرب ارومیه و نزدیک مرز ترکیه قرار دارد. مسیر رسیدن به مارمیشو، خود یک جاذبه است. شما از میان کوههای سرسبز، کندوهای عسل طبیعی و چادرهای عشایر عبور میکنید. آب دریاچه نیلیرنگ است و درختان صنوبر دورتادور آن را گرفتهاند.
-
چرا باید بروید؟ اینجا مکانی برای آرامش مطلق است. خبری از هیاهوی شهر نیست.
-
نیاز به خودرو: هیچ خط اتوبوس یا تاکسی مستقیمی برای مارمیشو وجود ندارد. برای دیدن این بهشت گمشده، سفر به ارومیه را با اجاره یک خودروی شاسیبلند یا کراساوور (مثل رنو کولئوس یا جک S5 از شهاب رنت) تکمیل کنید تا در مسیر کوهستانی آن راحت باشید.
۴. پارک جنگلی شیخ تپه: ارومیه زیر پای شما
اگر میخواهید نمای پانوراما و ۳۶۰ درجه از کل شهر ارومیه را ببینید، باید فرمان را به سمت جنوب شرقی شهر و ارتفاعات شیخ تپه بچرخانید. این پارک جنگلی که بر روی تپهای مشرف به شهر ساخته شده، یکی از دیدنیهای شهر ارومیه برای پیادهروی عصرگاهی و پیکنیک است. شبهای شیخ تپه بسیار دیدنی است؛ وقتی چراغهای شهر روشن میشوند و شما از بالا به این “پاریس کوچک” نگاه میکنید، متوجه نظم و زیبایی معماری شهری ارومیه میشوید.
۵. کلیسای ننه مریم: نیایشگاهی از دل تاریخ
در خیابان خیام جنوبی، بنایی وجود دارد که شما را به ۲ هزار سال قبل میبرد. کلیسای ننه مریم (یا حضرت مریم) یکی از خاصترین جاهای دیدنی ارومیه است که برخی مورخان آن را دومین کلیسای قدیمی جهان پس از کلیسای بیتلحم میدانند. وقتی وارد این کلیسا میشوید، انتظار سقفهای بلند و شیشههای رنگی کلیساهای اروپایی را نداشته باشید. اینجا فضایی سنگی، کوتاه و تودرتو دارد که بوی تاریخ میدهد. روایت است که اینجا ابتدا آتشکده زرتشتیان بوده و موبدان با دیدن ستاره تولد مسیح، آن را به کلیسا تغییر دادند. فضای معنوی و معماری ساسانی این مکان، آن را به یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری ارومیه برای توریستهای داخلی و خارجی تبدیل کرده است. شما میتوانید ماشین خود را در پارکینگهای عمومی خیابان خیام پارک کنید و با چند دقیقه پیادهروی به این اثر جاودانه برسید.
۶. بازار تاریخی ارومیه: سمفونی رنگ و عطر
بازار تاریخی ارومیه
اگر میخواهید روح واقعی یک شهر را بشناسید، باید به بازار آن بروید. بازار تاریخی ارومیه، یادگاری از دوران صفویه است که هنوز تپنده و زنده است. سقفهای گنبدی و آجری این بازار، شاهکاری از معماری ایرانی هستند. در دالانهای این بازار، عطر ادویههای محلی، بوی فرشهای دستبافت آذربایجان و درخشش طلاهای راسته زرگرها هوش از سرتان میبرد. اینجا یکی از بهترین مکانهای دیدنی ارومیه برای خرید سوغاتی است.
-
نقل و حلوا: نمیشود سفر به ارومیه داشت و نقل بیدمشک یا حلوای هویج نخرید. بهترین و تازهترین نقلها را در همین بازار پیدا میکنید.
-
مزیت خودرو: خرید در این بازار وسوسهکننده است. احتمالاً با کیسههای پر از نقل، عرقیات و صنایع دستی بیرون میآیید. داشتن یک خودروی جادار (مانند پژو پارس یا تارا) که صندوق عقب بزرگی دارد، خیال شما را راحت میکند تا خریدها را در ماشین بگذارید و به گشتوگذار ادامه دهید.
۷. بنای سه گنبد: رازآلود و استوار
در خیابان جانبازان (راهنمایی)، برجی استوانهای و آجری خودنمایی میکند که به آن “سه گنبد” (Se Gombad) میگویند. این بنا که متعلق به دوره سلجوقیان است، در واقع آرامگاهی برای بزرگان آن دوره بوده است. معماری این برج با تزیینات سنگی و کتیبههای کوفی، برای علاقهمندان به هنر و تاریخ جذابیت زیادی دارد. سه گنبد یکی از دیدنیهای شهر ارومیه است که دقیقاً در بافت شهری قرار دارد و دسترسی به آن آسان است. در کنار این برج، موزهای کوچک از سنگنوشتههای تاریخی نیز وجود دارد که بازدید از آن خالی از لطف نیست.
۸. موزه ارومیه: خانه عشاق ۸۰۰۰ ساله
اگر به باستانشناسی علاقه دارید، موزه ارومیه باید در صدر لیست جاهای دیدنی ارومیه شما باشد. این موزه یکی از غنیترین گنجینههای ایران را در خود جای داده است. معروفترین اثر این موزه، “سه زرین حسنلو” نیست (که در تهران است)، بلکه کپی دقیق آن و البته آثار اورارتویی بینظیری است که در کمتر جایی پیدا میشود. اما شاید جذابترین بخش موزه، اسکلتهای معروف به “عشاق حسنلو” باشد که در لحظه مرگ یکدیگر را در آغوش گرفته بودند. دیدن این آثار تمدن چند هزار ساله آذربایجان، عمق تاریخ این منطقه را به شما نشان میدهد.
۹. مسجد جامع ارومیه: شاهکار گچبری
درست در مجاورت بازار، مسجد جامع ارومیه قرار دارد. این مسجد یکی از زیباترین مکانهای دیدنی ارومیه از نظر معماری اسلامی است. محراب این مسجد با گچبریهای فوقالعاده ظریف و پیچیده دوره ایلخانی، چشم هر بینندهای را خیره میکند. ارتفاع بلند گنبد و شبستانهای آجری، شکوه خاصی به این بنا دادهاند. بازدید از مسجد جامع و بازار در یک روز امکانپذیر است، زیرا این دو مکان از طریق راههای قدیمی به هم متصل هستند.
۱۰. مدرسه هدایت: حال و هوای قاجاری
در بافت قدیمی شهر، خانهای زیبا وجود دارد که روزگاری مدرسه بوده است. مدرسه هدایت با پنجرههای ارسی، شیشههای رنگی و حیاطی باصفا، یکی از بهترین جاهای ارومیه برای عکاسی است. نور که از شیشههای رنگی به داخل میتابد، رقص نور زیبایی ایجاد میکند. این مکان مدتی ساختمان میراث فرهنگی بوده و اکنون به عنوان یکی از جاذبههای تاریخی پذیرای گردشگران است.
۱۱. پیست اسکی خوشاکو: هیجان روی برفهای مرزی
اگر در فصل زمستان سفر به ارومیه را انتخاب کردید، یک ماجراجویی برفی در انتظار شماست. پیست اسکی خوشاکو در منطقه راژان و در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری غرب ارومیه قرار دارد. این پیست یکی از قطبهای ورزشهای زمستانی در شمال غرب کشور محسوب میشود و اسکیبازان زیادی را از سراسر ایران به خود جذب میکند.
برخلاف پیستهای شلوغ تهران، خوشاکو فضایی بکر و چشماندازی بینظیر دارد. شیب مناسب دامنهها این امکان را به شما میدهد تا لذت واقعی اسکی و تیوپسواری را تجربه کنید. امکانات رفاهی و هتل موجود در این منطقه، اقامت شبانه را برای گردشگران آسان میکند.
چالش مسیر و راهکار: جاده رسیدن به خوشاکو کوهستانی و برفگیر است. خودروهای سواری معمولی شاید در روزهای برفی در این سربالاییها دچار مشکل شوند. ما پیشنهاد میکنیم برای بازدید از این یکی از مهیجترین جاهای دیدنی ارومیه، حتماً یک خودروی شاسیبلند دو دیفرانسیل (مانند تویوتا لندکروز یا تیگو ۸ پرو مکس از ناوگان شهاب رنت) اجاره کنید. این خودروها با قدرت موتور بالا و سیستم چهارچرخ محرک، امنیت خانواده شما را در جادههای لغزنده تضمین میکنند و شما با خیال راحت فقط به برفبازی فکر میکنید.
۱۲. آبشار سوله دوکل: آبشار مهآلود
در دامنههای کوه دالامپر، جایی در نقطه مرزی ایران، ترکیه و عراق، یکی از شگفتانگیزترین جاذبههای گردشگری ارومیه میخروشد. آبشار سوله دوکل (که در زبان کردی به معنای آبشار دودآلود است) ارتفاعی حدود ۴۰ متر دارد. برخورد آب با صخرهها چنان پودر آبی ایجاد میکند که گویی هالهای از مه و دود اطراف آبشار را گرفته است.
طبیعت اطراف این آبشار در فصل بهار (اردیبهشت و خرداد) وصفناپذیر است. دشتهای پر از گلهای وحشی، چشمههای جوشان و هوای خنک، روح انسان را جلا میدهد. برای رسیدن به این بهشت، شما باید مسیری طولانی را از شهر طی کنید. رانندگان تاکسیهای شهری معمولاً این مسیرهای طولانی و خارج از شهر را قبول نمیکنند یا هزینههای دربستی نجومی طلب میکنند. اما شما با داشتن خودروی اجارهای، فرمان را به سمت منطقه “مرگور” میچرخانید و از رانندگی در یکی از زیباترین جادههای کوهستانی ایران لذت میبرید. دیدن بهترین جاهای ارومیه که در دل طبیعت پنهان شدهاند، پاداش ماجراجویی شماست.
۱۳. دریاچه دالامپر: آینهای رو به آسمان
کمی بالاتر از آبشار سوله دوکل، دریاچه طبیعی دالامپر بر فراز کوه قرار دارد. این دریاچه دایرهای شکل، حاصل ذوب شدن یخچالهای طبیعی است. تصور کنید کنار دریاچهای ایستادهاید که همزمان میتوانید خاک سه کشور را ببینید! مسیر رسیدن به دالامپر کمی دشوار و خاکی است (آفرود سبک). اگر عاشق کمپینگ و طبیعتگردی هستید، حتماً لوازم پیکنیک را در صندوق عقب ماشین بگذارید و یک روز کامل را در این منطقه بگذرانید. سکوت دالامپر، بهترین درمان برای خستگیهای زندگی شهری است.
طعم سفر: سوغات و غذاهایی که باید امتحان کنید
هیچ لیستی از دیدنیهای شهر ارومیه کامل نیست مگر اینکه درباره طعمهای این شهر صحبت کنیم. فرهنگ غذایی ارومیه ترکیبی از آشپزی ترکی و محلی است که هوش از سرتان میبرد.
-
نقل ارومیه: این شیرینی سفید و معطر، امضای شهر است. مردم ارومیه نقل را با طعمهای بیدمشک، زعفرانی و گل محمدی درست میکنند. شما حتماً باید نقل “ابریشمی” را امتحان کنید که مغز خلال بادام دارد و در دهان آب میشود.
-
عرق بیدمشک و بادرنجبوایه: ارومیه شهر عرقیات گیاهی است. نوشیدن شربت بیدمشک خنک در تابستانهای کنار دریاچه، خستگی را میشوید و میبرد.
-
خورشت ارومیه (ارومیه خورش): این غذا شباهتهایی به خورشت بادمجان دارد اما با لوبیا چیتی و غوره فراوان طبخ میشود. رستورانهای سنتی بازار و بند، بهترین مکان برای چشیدن این غذای اصیل هستند.
خریدن سوغات، بخش شیرین سفر است. شما احتمالاً با جعبههای زیاد نقل و بطریهای عرقیات به خانه برمیگردید. باز هم تاکید میکنیم، یک ماشین جادار در اینجا به کارتان میآید تا تمام این سوغاتیهای خوشمزه را سالم به مقصد برسانید.
جمعبندی: چرا ارومیه مقصد بعدی شماست؟
ارومیه شهری است که در آن هرگز حوصلهتان سر نمیرود. صبح را با قایقسواری در دریاچه شروع میکنید، ظهر در بازار تاریخی قدم میزنید و عصر را در خنکای بند کباب میخورید. تنوع مکانهای دیدنی ارومیه از تاریخ و مذهب تا طبیعت وحشی، هر گردشگری را راضی نگه میدارد.
اما همانطور که در طول مقاله خواندید، فاصله بین این جاذبهها زیاد است. دریاچه در شرق، مارمیشو در غرب، پیست اسکی در کوهستان و بازار در مرکز شهر قرار دارد. وابستگی به تورهای گروهی یا تاکسی، آزادی عمل شما را میگیرد و هزینههایتان را بالا میبرد.
پیشنهاد نهایی ما: برای اینکه تمام جاهای دیدنی ارومیه را با کیفیت بالا و بدون خستگی ببینید، فرمان سفر را خودتان در دست بگیرید. شهاب رنت در تمام مراحل سفر همراه شماست. شما میتوانید خودروی دلخواهتان را (چه اقتصادی برای گشت شهری و چه شاسیبلند برای کوهستان) رزرو کنید و “پاریس ایران” را آنطور که شایسته است، کشف کنید. سفر به ارومیه، سفر به سرزمین آب، آفتاب و لبخند است؛ آن را از دست ندهید.
